Ở vòng tay nam phối bạc với da, gỗ hay dây dù, phần bạc thường chỉ là đầu chụp, khoá và vài hạt điểm xuyết, còn phần chịu mồ hôi và hao mòn nhiều nhất là dây. Vì vậy cần hỏi rõ phần nào là bạc, đầu chụp được gắn bằng keo hay bằng ngàm kẹp, và dây có thay được không. Vòng có đầu bạc gắn chắc, dây thay được sẽ dùng nhiều năm; vòng dán keo vào da giả có thể bong sau vài tháng mùa hè.
Kiểu vòng này được nhiều nam giới chọn vì trông mộc, nhẹ và ít "trang sức" hơn lắc kim loại. Bài này đi qua cấu tạo, cách nhận ra da thật và da tổng hợp, ưu nhược của gỗ và dây dù, cách kiểm mối gắn với bạc, chuyện mồ hôi và mùi, cách làm sạch từng chất liệu, và khi nào nên thay dây thay vì mua vòng mới.
Cấu tạo một chiếc vòng phối: phần nào là bạc
Một chiếc vòng da phối bạc điển hình gồm sợi da (bện, tròn hoặc dẹt), hai đầu chụp bằng kim loại bọc lấy hai đầu dây, và một khoá nối hai đầu chụp với nhau. Có thể thêm hạt bạc, ống bạc hoặc tấm khắc luồn vào giữa dây. Vòng gỗ thường là các hạt gỗ xâu trên dây chun hoặc dây cước, xen kẽ hạt bạc hoặc ống bạc. Vòng dây dù là sợi dây bện chắc, đầu và khoá có thể bằng bạc hoặc thép.
Câu hỏi quan trọng là trong số đó, chi tiết nào thật sự là bạc. Có vòng mà đầu chụp, khoá và hạt đều bằng bạc 925; có vòng chỉ hạt trang trí là bạc, còn đầu chụp và khoá bằng thép không gỉ hoặc hợp kim kẽm mạ. Cả hai đều có thể là sản phẩm tốt, nhưng giá trị và cách chăm sóc khác nhau, nên mô tả "vòng da bạc" là chưa đủ.
Một cách kiểm nhanh là tìm dấu tuổi bạc trên từng chi tiết kim loại. Đầu chụp và khoá bạc thường có dấu ở mặt bên hoặc mặt dưới; hạt nhỏ đôi khi không có chỗ đóng dấu. Nam châm giúp loại các chi tiết thép có từ tính, nhưng không loại được thép không gỉ loại không từ tính hay hợp kim kẽm, nên vẫn cần hỏi và ghi vào hoá đơn.
Da thật, da tổng hợp, gỗ, dây dù: mỗi loại sống với mồ hôi thế nào
Phần dây quyết định cảm giác đeo và tuổi thọ. Bảng dưới so sánh các chất liệu phổ biến khi đeo hằng ngày ở khí hậu nóng ẩm.
| Chất liệu dây | Nhận biết | Khi gặp mồ hôi, nước | Tuổi thọ thường gặp |
|---|---|---|---|
| Da bò thật | Mặt da có lỗ chân lông nhỏ không đều, mép cắt có sợi xơ, mùi da | Hút ẩm, sẫm màu dần, có thể có mùi nếu không khô thoáng | Lâu nếu giữ khô, mềm dần theo thời gian |
| Da tổng hợp (PU) | Mặt đều, bóng nhẹ, mép cắt thấy lớp vải nền | Không hút ẩm nhiều nhưng lớp phủ nứt bong theo nhiệt và mồ hôi | Ngắn hơn, bong tróc thành mảng |
| Gỗ hạt | Vân gỗ, nhẹ, có thể có lớp sơn bóng | Gỗ hút ẩm, có thể nứt hoặc đổi màu; dây chun bên trong lão hoá | Hạt bền, dây xâu cần thay định kỳ |
| Dây dù (paracord, nylon bện) | Sợi bện đều, nhẹ, nhiều màu | Không mục, khô nhanh; có thể bám bẩn, sờn lông | Rất bền, chỉ xấu đi về vẻ ngoài |
| Dây vải, dây sáp | Sợi cotton hoặc polyester phủ sáp | Hút ẩm, sáp mất dần, sờn mép | Trung bình, rẻ, dễ thay |
Với khí hậu nóng ẩm và người hay ra mồ hôi, dây dù và dây da thật được giữ khô là hai lựa chọn bền nhất. Da tổng hợp đẹp lúc mới nhưng thường là phần hỏng sớm nhất của cả chiếc vòng.
Đầu chụp bạc gắn vào dây bằng gì: kiểm trước khi mua
Dán keo vào lòng đầu chụp. Phổ biến nhất. Đầu dây được nhét vào ống bạc có bôi keo. Nếu keo tốt và lòng ống đủ sâu, gắn khá chắc; nếu keo kém hoặc ống nông, dây có thể tuột ra khi bị kéo hay khi keo lão hoá vì nhiệt và mồ hôi. Kiểm bằng cách giữ đầu chụp, kéo nhẹ dây theo trục: không được có độ dịch chuyển.
Ngàm kẹp ép. Đầu chụp có ngàm hoặc thành mỏng được bóp ép vào dây. Chắc với dây da dẹt, nhưng nếu ép quá tay có thể cắt vào da, làm da rách ở mép theo thời gian. Nhìn mép ngàm: nên tròn, không sắc.
Kết hợp keo và ngàm. Chắc nhất. Đầu chụp vừa có keo vừa được ép nhẹ. Thường thấy ở vòng làm cẩn thận.
Đầu chụp xoáy ren. Một số vòng dây dù dùng đầu chụp có ren xoáy vào dây, hoặc hai nửa khoá xoáy vào nhau. Dễ tháo để thay dây, nhưng ren có thể tự lỏng; kiểm xem có vặn chặt không.
Dây chun xâu hạt. Với vòng gỗ phối hạt bạc, chỉ có nút thắt dây chun giấu trong một hạt. Kiểm độ đàn hồi: kéo giãn nhẹ, dây phải co lại ngay và không có chỗ sờn ở nút.
Chọn cỡ vòng phối và kiểu khoá cho cổ tay nam
Vòng da và dây dù không co giãn như dây chun, nên cỡ phải chọn đúng ngay từ đầu. Đo vòng cổ tay bằng thước dây mềm ở vị trí định đeo, thường ngay trên xương cổ tay, rồi cộng thêm một khoảng cho độ rơ; dây da bện dày cần chừa nhiều hơn dây mảnh, vì phần dày của dây chiếm chỗ ở mặt trong. Nhiều nơi bán có nhiều cỡ chênh nhau nửa centimét đến một centimét; thử hai cỡ liền nhau để thấy khác biệt thay vì chỉ dựa vào số đo.
Vòng gỗ xâu dây chun thì cần chú ý chiều ngược lại: chọn cỡ vừa ôm, vì vòng rộng quá sẽ trượt xuống bàn tay, còn chật quá thì dây chun luôn căng, nhanh mỏi và dễ đứt. Khi đeo vào tháo ra, nên lăn vòng qua bàn tay thay vì kéo căng hết cỡ dây chun, để kéo dài tuổi thọ của dây.
Về khoá, vòng phối thường dùng khoá móc chữ S, khoá nam châm, khoá xoáy ren hoặc khoá kiểu móc cài trượt. Khoá nam châm và khoá trượt dễ đeo một tay; khoá xoáy chắc nhưng cần hai tay và có thể tự lỏng; khoá móc đơn giản thì nên có rãnh giữ để không tuột khi va vướng. Thử đeo vào tháo ra vài lần ngay tại quầy, vì một chiếc vòng khó tự đeo thường sẽ ít được đeo.
Mồ hôi, mùi và chuyện bạc làm đen da dưới vòng
Phàn nàn thường gặp nhất với vòng da là mùi. Da thật hút mồ hôi, và nếu đeo liên tục trong thời tiết nóng ẩm mà không để khô, vi khuẩn phân huỷ mồ hôi tạo mùi khó chịu. Cách phòng đơn giản là tháo vòng ra vào buổi tối, để nơi khô thoáng, không cất ngay vào hộp kín. Có hai chiếc vòng đeo luân phiên cũng giúp mỗi chiếc có thời gian khô hẳn.
Ở chỗ đầu chụp và hạt bạc tiếp xúc với da, đôi khi xuất hiện vệt xám đen trên da. Đó thường là do bạc phản ứng với lưu huỳnh và các chất trong mồ hôi, tạo một lớp sunfua bạc màu đen bám nhẹ lên da, rửa đi được. Nó không phải dấu hiệu bệnh hay dấu hiệu bạc giả. Lau bạc thường xuyên và giữ da khô giảm hiện tượng này.
Nếu da dưới vòng bị đỏ, ngứa, nổi mụn nước, có thể là phản ứng với chất thuộc da, thuốc nhuộm hoặc kim loại trong khoá. Hãy ngừng đeo; nếu triệu chứng không giảm sau vài ngày hoặc lan rộng, nên gặp bác sĩ da liễu. Bài này không thay lời khuyên y tế; người đã biết mình dị ứng niken nên hỏi kỹ chất liệu khoá và đầu chụp trước khi mua.
Làm sạch theo từng chất liệu
Vòng phối gồm nhiều chất liệu, mỗi thứ chịu một cách làm sạch khác nhau. Làm sạch riêng từng phần, theo thứ tự:
- Lau phần bạc (đầu chụp, khoá, hạt) bằng khăn lau bạc khô, tránh để khăn có tẩm hoá chất chạm vào da hay gỗ.
- Với da thật: lau nhẹ bằng khăn hơi ẩm, để khô tự nhiên nơi thoáng, tránh nắng gắt và máy sấy. Thỉnh thoảng có thể dùng một lượng rất nhỏ sản phẩm dưỡng da chuyên dùng, lau đi phần thừa, tránh để dính vào phần bạc.
- Với da tổng hợp: lau khăn ẩm, không dùng sản phẩm dưỡng da thật, vì có thể làm lớp phủ dính hoặc bong.
- Với gỗ: lau khăn khô hoặc hơi ẩm, không ngâm nước; gỗ có sơn bóng thì tránh cồn và chất tẩy.
- Với dây dù: có thể rửa bằng nước ấm pha xà phòng dịu, chải nhẹ, xả sạch, nhưng chỉ khi phần đầu chụp gắn bằng keo chịu nước; nếu không chắc, chỉ lau phần dây bằng khăn ẩm.
- Để cả chiếc vòng khô hoàn toàn trước khi cất, đặc biệt là phần dây nằm trong đầu chụp.
Không ngâm cả chiếc vòng vào dung dịch làm sáng bạc. Hoá chất có thể làm da đổi màu, phá lớp sơn gỗ, và len vào lòng đầu chụp làm yếu keo.
Thay dây thay vì mua vòng mới
Phần dây hỏng trước, phần bạc thì còn tốt. Nhiều tiệm kim hoàn và tiệm đồ da nhận thay dây: cắt đầu chụp khỏi dây cũ, làm sạch keo trong lòng ống, gắn dây mới cùng cỡ. Với vòng có đầu chụp xoáy ren hoặc khoá tháo được, người đeo có thể tự thay dây nếu mua đúng loại dây và đường kính.
Khi mang đi thay, cần biết đường kính hoặc bề rộng dây cũ, vì đầu chụp chỉ vừa một cỡ dây nhất định; dây to quá không vào, nhỏ quá thì keo không giữ được. Có thể đo bằng thước kẹp, hoặc mang cả vòng để thợ đo. Hỏi thợ sẽ gắn bằng keo gì, có ép ngàm thêm không, và độ dài vòng mới có giữ như cũ không.
Lợi ích lớn nhất của việc mua vòng đầu bạc thật, gắn chắc là có thể thay dây nhiều lần, giữ lại phần kim loại tốt. Vì vậy khi chọn mua, hỏi ngay từ đầu: vòng này có thay dây được không, ai làm, và dây thay có sẵn loại nào.
Câu hỏi thường gặp
Vòng da đầu bạc đeo đi tắm được không?
Không nên. Da thật ngấm nước sẽ cứng và co khi khô, có thể nứt; da tổng hợp bong nhanh hơn; keo trong đầu chụp yếu dần khi ướt liên tục; xà phòng và dầu gội đọng lại tạo mùi. Tháo vòng trước khi tắm, rửa tay kỹ, đi bơi và để vòng khô thoáng là cách giữ lâu nhất.
Làm sao biết đầu chụp vòng da là bạc hay thép?
Tìm dấu tuổi bạc trên đầu chụp và khoá. Bạc thường trắng ấm hơn, xỉn dần thành xám khi để lâu; thép không gỉ trắng xám lạnh hơn và hầu như không xỉn. Nam châm loại được thép có từ tính, nhưng không phải mọi loại thép đều hút. Cách chắc chắn là hỏi và yêu cầu ghi rõ trên hoá đơn.
Vòng gỗ phối bạc có bị mọt hay nứt không?
Hạt gỗ làm trang sức thường đã được sấy và phủ lớp hoàn thiện nên ít bị mọt. Tuy vậy, gỗ có thể nứt nếu ngâm nước rồi phơi nắng gắt, hoặc thay đổi độ ẩm đột ngột. Giữ vòng khô, tránh để trong xe nắng nóng và không ngâm nước là đủ cho phần lớn trường hợp.
Vòng da bị mùi rồi có khử được không?
Có thể cải thiện bằng cách lau bằng khăn hơi ẩm, để khô hẳn ở nơi thoáng mát vài ngày, tránh nắng gắt. Không ngâm nước hay xịt nước hoa trực tiếp lên da vì làm hư da và có thể gây kích ứng. Nếu mùi vẫn còn, thay dây da mới thường là giải pháp nhanh và gọn hơn.
Dây dù có hợp người làm việc ngoài trời không?
Dây dù khá hợp: chịu nước, khô nhanh, không mục và rất dai. Điểm cần chú ý là dây quá chắc có thể không đứt khi bị vướng vào máy móc, nên với người làm việc gần máy quay, vẫn nên tháo vòng khi làm việc. Phần đầu chụp bạc thì vẫn xỉn khi gặp mồ hôi và cần lau.
Vòng da có khoá nam châm có dễ rơi không?
Khoá nam châm giữ tốt khi đeo bình thường nhưng có thể bật ra khi vòng bị kéo ngang, móc vào quai túi. Chọn loại có rãnh khớp hoặc chốt phụ sẽ chắc hơn. Nếu vòng có giá trị tình cảm lớn, khoá móc hoặc khoá xoáy là lựa chọn ít rủi ro hơn.