Một mặt dây bạc đính đá CZ tốt có viên đá nằm cân, không lung lay, chấu hoặc viền ôm chắc mà không có cạnh sắc móc áo, và các viên đá tấm nhỏ xung quanh được giữ bằng kim loại chứ không chỉ bằng keo. Đá CZ không đắt, nên phần đáng tiền của món đồ chính là tay nghề gắn đá và chất bạc của ổ.
CZ là viết tắt của cubic zirconia, một loại đá tổng hợp trong phòng thí nghiệm, trong suốt và lấp lánh, được dùng rất rộng rãi trên trang sức bạc. Bài tổng giải thích CZ là gì đã có ở trang trungtamkimhoan; bài này chỉ tập trung vào việc người mua đứng ở quầy nên nhìn gì trên một mặt dây cụ thể, vì sao đá rơi, vì sao đá mờ đi theo thời gian và kiểu ổ nào hợp với thói quen đeo của bạn.
Các kiểu ổ gắn đá trên mặt dây bạc
Ổ là phần kim loại giữ đá. Mỗi kiểu ổ có điểm mạnh riêng về độ sáng và độ an toàn của viên đá. Biết tên các kiểu giúp hỏi người bán đúng câu.
| Kiểu ổ | Cách giữ đá | Ưu điểm | Cần kiểm |
|---|---|---|---|
| Ổ chấu bốn hoặc sáu chấu | Các vấu kim loại nhỏ ôm mép đá | Đá đón nhiều ánh sáng, lấp lánh nhất | Đầu chấu đủ dày, ôm đều, không sắc |
| Ổ bọc viền | Viền kim loại ôm trọn chu vi đá | Đá ít va đập, ít móc áo | Viền miết kín, không khe hở |
| Ổ đính tấm nhỏ | Nhiều viên nhỏ xếp sát, giữ bằng hạt kim loại | Bề mặt lấp lánh dày đặc | Có hạt giữ thật hay chỉ dán keo |
| Ổ rãnh | Đá xếp hàng giữa hai gờ kim loại | Gọn, ít vướng | Đá không xê dịch trong rãnh |
| Ổ dán keo | Đá đặt vào hốc đúc sẵn rồi dán | Rẻ, nhanh | Dễ bong khi gặp nước nóng, hoá chất |
Ổ chấu cho viên đá giữa sáng nhất nhưng đòi người đeo cẩn thận; ổ bọc viền hợp người đeo hằng ngày, hay va chạm. Mặt dây có cả viên chủ và vòng đá tấm xung quanh thường kết hợp hai, ba kiểu ổ, và phần đá tấm là chỗ hay rơi trước tiên.
Kiểm viên đá chủ và ổ chấu trong hai phút
Mượn kính lúp của người bán hoặc dùng camera điện thoại chế độ phóng to, đặt mặt dây dưới ánh sáng trắng. Làm theo thứ tự dưới đây.
- Nhìn từ trên xuống. Viên đá phải nằm phẳng, mặt trên song song với mặt dây; đá nghiêng một bên cho thấy chấu ôm không đều hoặc đáy ổ lệch.
- Đếm và nhìn từng chấu. Mỗi chấu phải chạm sát mép đá. Một chấu hở chỉ bằng sợi tóc cũng đủ để đá xoay rồi rơi khi va đập.
- Lướt đầu ngón tay qua các chấu. Đầu chấu phải được vê tròn. Chấu sắc sẽ móc vào áo len, khăn, tóc, và mỗi lần bị kéo là một lần chấu hé ra.
- Lắc nhẹ sát tai và xoay đá bằng đầu móng tay. Đá không được xoay, không phát tiếng. Làm nhẹ nhàng, đây là kiểm chứ không phải thử lực.
- Lật mặt sau. Đáy ổ hở cho ánh sáng đi qua giúp đá sáng hơn và dễ làm sạch; đáy kín hoàn toàn có thể là ổ dán.
Nếu phát hiện chấu hở ngay tại quầy, đừng chỉ đề nghị bóp lại rồi mua; chọn chiếc khác trong cùng mẫu. Chấu đã hở một lần do lỗi gia công thường không chắc bằng chấu được làm đúng từ đầu.
Đá tấm nhỏ: phần đẹp nhất cũng là phần hay rơi nhất
Đính hạt hay dán keo. Trên mặt dây có viền đá tấm, mỗi viên nhỏ đúng ra được giữ bằng các hạt kim loại li ti mà thợ đẩy lên từ nền bạc. Dưới kính lúp, bạn sẽ thấy các chấm kim loại tròn nhỏ quanh mỗi viên. Nếu không thấy hạt nào, chỉ thấy đá nằm trong hốc và vệt keo trong ở mép, đó là đá dán.
Đếm đá trước khi mua. Đếm số viên đá tấm ở một đoạn và so với đoạn đối xứng. Thiếu một viên ngay từ quầy là chuyện có xảy ra với hàng trưng bày lâu ngày. Chụp ảnh mặt dây lúc mua để sau này biết viên nào rơi khi nào.
Đá tấm và nước nóng. Keo dán đá nhạy với nhiệt và dung môi. Tắm nước nóng, xông hơi, dùng nước rửa có cồn hay ngâm vào dung dịch làm sạch trang sức có thể làm keo mềm. Mặt dây có đá dán nên tháo ra trước những việc này.
Sửa đá rơi. Tiệm có thể gắn lại đá tấm, nhưng nếu ổ là loại hạt giữ, thợ cần đẩy lại hạt; nếu là ổ dán, chỉ dán lại. Hỏi tiệm gắn lại bằng cách nào và có bảo hành đá rơi trong một thời gian sau khi sửa không.
Vì sao đá CZ mờ đi sau một thời gian đeo
Đá CZ có độ cứng khoảng 8 đến 8,5 trên thang Mohs, cứng hơn thạch anh nhưng mềm hơn kim cương nhiều. Bụi trong không khí chứa các hạt cát thạch anh, và sau nhiều năm cọ xát, mặt đá CZ có thể xuất hiện các vết xước rất nhỏ làm giảm độ sắc của các cạnh giác. Đây là hao mòn tự nhiên, không phải dấu hiệu đá giả.
Nguyên nhân phổ biến hơn nhiều là màng bám. Da, mồ hôi, kem dưỡng, nước hoa và xà phòng để lại một lớp màng dầu mỏng trên mặt đá, nhất là ở mặt dưới nơi ánh sáng phản xạ ngược lên. Đá CZ bị phủ màng sẽ trông đục và ít lấp lánh, dù bản thân đá không đổi. Làm sạch nhẹ nhàng thường đưa độ sáng trở lại; cách làm sạch từng món có ở danh mục làm sạch và cất giữ của trang này.
Cách kiểm nhanh ở nhà: nếu đá trông đục, nhỏ một giọt nước lên mặt đá đã lau sạch. Trên mặt đá sạch, nước có xu hướng loang đều; trên mặt có màng dầu, nước vón thành giọt tròn. Đây chỉ là dấu hiệu tham khảo, không phải phép thử phân biệt loại đá, nhưng giúp biết lúc nào cần làm sạch.
Một số đá CZ được phủ thêm lớp mỏng để tăng màu hoặc tăng độ sáng. Lớp phủ này mòn nhanh hơn bản thân đá, nên sau một thời gian, đá có thể loang màu ở cạnh. Nếu mặt dây đá màu có giá thấp bất thường, hỏi người bán đá có phủ màu không.
Chọn kiểu ổ theo thói quen người đeo
Cùng một viên đá, kiểu ổ khác nhau hợp với những người đeo khác nhau. Bảng dưới gợi ý theo tình huống thường gặp.
| Người đeo | Kiểu ổ hợp | Lý do |
|---|---|---|
| Đeo hằng ngày, làm việc văn phòng | Ổ bọc viền hoặc chấu thấp | Ít móc áo, ít va vào mép bàn |
| Hay bế con nhỏ, chăm người ốm | Ổ bọc viền, không đá tấm | Trẻ nắm kéo dây, chấu sắc có thể cào da |
| Hay mặc áo len, khăn choàng | Ổ bọc viền hoặc ổ rãnh | Chấu dễ móc sợi len, kéo hé chấu |
| Đeo dự tiệc, ít đeo | Ổ chấu sáu chấu, đính tấm | Lấp lánh nhất, rủi ro chấp nhận được |
| Làm việc tay chân, đi xe máy nhiều | Mặt nhỏ, ổ bọc, đeo trong áo | Giảm va đập và giật kéo |
Nếu bạn thích độ lấp lánh của ổ chấu nhưng đeo hằng ngày, chọn mặt có chấu thấp và dày hơn bình thường, chịu khó kiểm chấu mỗi tháng. Một chấu hé phát hiện sớm sửa nhanh hơn nhiều so với tìm lại viên đá đã rơi.
Cỡ viên đá, chiều cao ổ và tỷ lệ với sợi dây
Đá CZ rẻ nên rất dễ bị cám dỗ chọn viên to. Nhưng viên đá lớn kéo theo ổ cao và nặng hơn, mặt dây nhô xa khỏi ngực, dễ lật và dễ va vào đồ vật. Với mặt một viên đeo hằng ngày, một viên vừa phải nằm gọn trong ổ thấp thường trông thanh lịch và bền hơn một viên lớn trên ổ cao. Viên lớn hợp với mặt đeo dự tiệc, ít va chạm.
Chiều cao ổ cũng ảnh hưởng tới ánh sáng. Ổ cao để hở nhiều mặt đá cho ánh sáng đi vào từ bên hông, lấp lánh hơn; ổ thấp sát nền ít lấp lánh hơn nhưng gọn và ít móc áo. Không có lựa chọn đúng cho mọi người; chọn theo thói quen đeo như bảng trên. Ví dụ giả định: hai mặt dây cùng viên đá, một mặt ổ cao gấp đôi mặt kia, mặt ổ cao sẽ nặng hơn và cần sợi dây chắc hơn một nấc để không bị kéo nghiêng.
Cuối cùng, nhìn tỷ lệ giữa đá, ổ và dây. Một viên đá to trên sợi dây mảnh như sợi chỉ trông mất cân, còn dây quá dày lấn át viên đá nhỏ. Mang theo dây định dùng hoặc thử với vài cỡ dây ở quầy, đứng cách gương một sải tay để nhìn tổng thể như người khác sẽ nhìn thấy.
Những lời giới thiệu cần hiểu đúng
Đá CZ hay được gọi bằng nhiều tên thương mại, và lời giới thiệu ở quầy đôi khi làm người mua hiểu sai về thứ mình đang trả tiền.
- "Kim cương Nga", "kim cương nhân tạo" cho đá CZ: CZ không phải kim cương, kể cả kim cương nhân tạo. Kim cương nhân tạo là carbon kết tinh như kim cương tự nhiên; CZ là zirconi oxit.
- "Đá Swarovski" mà không có giấy tờ: đây là tên một thương hiệu pha lê và đá; lời nói miệng không xác nhận được gì. Hỏi hoá đơn ghi gì.
- "Đá AAA, 5A": các cấp này do nơi sản xuất tự đặt, không có tiêu chuẩn chung, chỉ nên coi là mô tả tương đối.
- "Đá không bao giờ mờ": mọi đá đều bị màng bám làm mờ; CZ có thể xước nhẹ theo năm tháng.
- "Bạc nguyên khối" cho mặt đá dán: phần bạc có thể đúng là bạc 925, nhưng đá dán vẫn là đá dán. Hỏi cách gắn đá, không chỉ hỏi chất bạc.
Mặt dây đá CZ là trang sức đẹp với chi phí vừa phải. Nó không cần được gọi bằng tên kim cương mới đáng mua; cần được mô tả đúng để bạn biết cách đeo và giữ.
Câu hỏi thường gặp
Đá CZ trên mặt dây bạc rơi có gắn lại được không?
Được. Tiệm bạc thường có sẵn đá CZ nhiều cỡ để thay. Viên chủ rơi do chấu hở thì thợ sẽ gắn đá mới và bóp lại chấu; nếu chấu đã mòn mỏng, nên làm lại chấu. Hỏi trước đá thay có cùng cỡ, cùng màu không và bảo hành bao lâu.
Làm sao biết đá trên mặt dây là CZ hay thuỷ tinh?
Bằng mắt khó chắc chắn. CZ thường có ánh lửa nhiều màu rõ hơn và cạnh giác sắc hơn thuỷ tinh, thuỷ tinh hay có bọt khí và cạnh mòn tròn. Với món giá trị thấp, quan trọng hơn là người bán ghi đúng tên đá lên hoá đơn để có căn cứ khi cần.
Mặt dây đá CZ có đeo khi tắm được không?
Không nên. Xà phòng tạo màng làm đá mờ, nước nóng làm mềm keo của đá dán, và bạc xỉn nhanh hơn trong môi trường ẩm. Tháo ra trước khi tắm, lau khô và cất vào túi riêng giúp đá giữ sáng và bạc ít xỉn hơn.
Đá CZ màu có bị phai không?
Đá CZ được tạo màu ngay trong quá trình kết tinh thì màu khá ổn định. Đá được phủ lớp màu trên bề mặt có thể mòn dần, nhất là ở cạnh. Nếu thấy màu loang hay nhạt ở mép đá sau thời gian đeo, nhiều khả năng đó là đá phủ màu.
Có nên đánh bóng mặt dây đính đá bằng khăn đánh bóng bạc không?
Khăn đánh bóng bạc dùng được cho phần kim loại, nhưng tránh chà mạnh qua các chấu vì sợi khăn có thể móc làm hé chấu. Khăn tẩm hoá chất cũng không nên chà lên đá dán. Lau theo một chiều và tránh đè lên vùng đá tấm.
Mặt dây đá CZ cho người hay mặc áo len nên chọn kiểu nào?
Chọn ổ bọc viền hoặc ổ rãnh, đầu kim loại được vê tròn, không có viền đá tấm nhô cao. Ổ chấu cao dễ móc vào sợi len, mỗi lần kéo ra là chấu bị hé thêm. Khi mặc áo len, có thể đeo mặt dây bên ngoài áo, đỡ cọ xát.