Trang sức bạc giữ sáng lâu nhất khi được cất khô, kín gió, mỗi món một ngăn hoặc một túi riêng, tránh xa cao su, len, giấy bìa và gỗ mới sơn. Bạc xỉn vì phản ứng với các hợp chất lưu huỳnh trong không khí, độ ẩm làm phản ứng đó nhanh hơn. Một chiếc hộp mở toang trên bàn trang điểm cạnh cửa sổ có thể làm chiếc nhẫn vàng úa sau vài tuần, trong khi cùng chiếc nhẫn ấy nằm trong túi kín có gói hút ẩm giữ màu được nhiều tháng.
Chỗ cất còn quyết định chuyện trầy xước và rối dây. Bạc 925 khá mềm, các món cọ vào nhau trong một ngăn chung sẽ để lại vết xước li ti làm mặt bạc mờ đi, dây chuyền mảnh xoắn vào nhau thành nút khó gỡ. Bài này đi theo từng thứ cần chuẩn bị: hộp, túi, gói hút ẩm, cách chia ngăn theo món, và cách mang trang sức theo khi đi xa. Phần làm sáng bạc đã xỉn có bài riêng trong danh mục này.
Vì sao chỗ cất quan trọng hơn việc lau chùi
Lớp xỉn trên bạc là bạc sunfua, hình thành khi bạc gặp khí có lưu huỳnh. Lượng khí này trong không khí thành phố, trong bếp, trong nhà tắm đủ để làm bạc đổi màu dần dù không ai chạm vào. Độ ẩm cao, như những tuần nồm ở miền Bắc hay mùa mưa ở miền Nam, khiến bề mặt bạc luôn có một màng nước mỏng, phản ứng diễn ra nhanh hơn. Vì vậy, mỗi lần lau bóng chỉ đưa món đồ về vạch xuất phát; nếu chỗ cất vẫn ẩm và hở, lớp xỉn lại quay về đúng tốc độ cũ.
Ngược lại, giảm lượng không khí và độ ẩm quanh món bạc là cách làm chậm quá trình đó từ gốc. Một món cất kín đúng cách thường chỉ cần lau nhẹ thỉnh thoảng, ít khi phải dùng đến kem đánh bóng. Điều này có ý nghĩa thực tế: mỗi lần đánh bóng mạnh đều lấy đi một lượng rất nhỏ kim loại, và với bạc xi rhodium hay bạc mạ vàng thì lấy đi chính lớp xi. Cất đúng giúp bạn ít phải đánh bóng, tức là món đồ bền hơn.
Một điểm hay bị bỏ qua là chính đồ dùng quanh chỗ cất. Dây thun, miếng lót cao su, len, nỉ len, một số loại giấy và bìa carton, gỗ mới sơn hoặc ván ép còn mùi keo đều có thể nhả ra hợp chất làm bạc đổi màu. Nhiều người cất nhẫn trong hộp quà bằng bìa có lót mút mà món đồ đi kèm, rồi thắc mắc vì sao bạc đen nhanh dù không đeo. Hộp quà đẹp để tặng, chưa chắc là chỗ tốt để cất lâu.
Chọn hộp, túi và vật liệu lót: cái nào hợp với món nào
Không cần mua bộ hộp đắt tiền. Điều cần là kín, khô, mềm và tách được từng món. Bảng dưới so các lựa chọn phổ biến trong nhà:
| Vật dụng | Ưu điểm | Cần để ý | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Túi zip nhựa trong, cỡ nhỏ | Kín khí khi ép hết không khí ra, rẻ, nhìn thấy món bên trong | Nhựa mỏng dễ thủng ở góc nhọn; nên chọn loại dày, không mùi | Dây chuyền, lắc, bông tai, món ít đeo |
| Túi vải chống xỉn may sẵn | Mềm, chống trầy, lớp vải được xử lý để hút khí có lưu huỳnh | Tác dụng giảm dần theo thời gian; không kín ẩm hoàn toàn | Nhẫn, mặt dây, món đeo thường xuyên |
| Hộp nhiều ngăn có nắp đậy kín | Chia món rõ ràng, lấy nhanh | Lót nỉ len hoặc mút cao su nên thay bằng vải cotton hay vi sợi | Bộ sưu tập nhiều món ở nhà |
| Khay mở trên bàn trang điểm | Tiện cho món đeo hằng ngày | Tiếp xúc trực tiếp với hơi ẩm, nước hoa, keo xịt tóc | Chỉ một hai món đang đeo mỗi ngày |
| Hộp quà bằng bìa có mút đi kèm | Đẹp, vừa món | Bìa và mút có thể làm bạc đổi màu khi cất lâu | Tặng quà, không nên cất lâu dài |
Cách kết hợp đơn giản và hiệu quả cho phần đông gia đình là: mỗi món một túi zip nhỏ hoặc túi vải chống xỉn, rồi xếp các túi vào một hộp có nắp đậy, đặt trong tủ quần áo hoặc ngăn kéo ít mở. Hai lớp này vừa chống ẩm, vừa chống trầy, vừa dễ tìm.
Nếu dùng túi zip, ép hết không khí ra trước khi miết khoá. Với món có mặt nhọn, chấu đá hay khoen bông tai, lót thêm một mẩu khăn giấy mềm không mùi hoặc vải cotton để góc nhọn không chọc thủng túi.
Gói hút ẩm và miếng chống xỉn: dùng thế nào cho đúng
Gói hút ẩm silica gel là thứ rẻ mà có ích. Những gói nhỏ đi kèm hộp giày, túi xách, đồ điện tử chính là silica gel. Bỏ một gói vào hộp trang sức có nắp, hoặc một gói thật nhỏ vào túi zip đựng món ít đeo, giúp giữ độ ẩm thấp trong không gian kín. Gói hút ẩm không có tác dụng gì nếu hộp để mở, vì nó sẽ hút ẩm của cả căn phòng và bão hoà rất nhanh.
Gói hút ẩm cũng có lúc hết tác dụng. Loại có hạt đổi màu cho biết khi nào đã no nước. Loại không đổi màu thì nên thay sau vài tháng, sớm hơn vào mùa nồm. Một số loại có thể sấy khô để dùng lại theo hướng dẫn của nhà sản xuất; nếu không chắc thì thay gói mới cho đơn giản. Để gói hút ẩm xa tầm tay trẻ nhỏ, vì trẻ có thể cắn rách và nuốt hạt.
Miếng hoặc dải chống xỉn hấp thụ khí có lưu huỳnh. Đây là những miếng giấy hoặc vải được xử lý để giữ lại các khí làm bạc đen, đặt trong hộp hoặc túi cùng món đồ. Chúng không thay được việc cất kín, nhưng cộng thêm vào sẽ kéo dài thời gian giữa hai lần lau. Hạn dùng ghi trên bao bì thường tính theo tháng; quá hạn thì thay.
Đừng nhét lẫn mọi thứ vào cùng một túi. Gói hút ẩm và miếng chống xỉn không cứu được chuyện trầy xước khi năm sáu món cọ vào nhau. Món nào cũng cần chỗ riêng, sau đó mới tới chuyện chống ẩm.
Chia ngăn theo từng món: dây, nhẫn, bông tai, lắc, món đính đá
Mỗi loại trang sức hỏng theo một kiểu khác nhau khi cất chung, nên cách chia ngăn cũng khác:
- Dây chuyền mảnh: cài khoá lại rồi mới cất, để dây không tự luồn vào nhau. Treo trên móc riêng trong tủ kín, hoặc đặt thẳng trong túi zip dài. Mẹo quen thuộc là luồn dây qua một đoạn ống hút sạch rồi cài khoá bên ngoài, dây sẽ không rối khi túi bị xóc.
- Nhẫn: cắm vào rãnh của khay nhẫn hoặc đặt mỗi chiếc một ô. Nhẫn đính đá chấu nên để mặt đá hướng lên, không úp xuống đáy hộp, để chấu không bị đè cong.
- Bông tai: cài chốt vào thân hoặc ghim từng đôi vào miếng vải dày, để không lạc chiếc. Bông dài có móc nên treo, không để gập.
- Lắc và vòng có charm: charm là chỗ dễ va vào món khác nhất, nên mỗi chiếc lắc một túi riêng. Vòng cứng có thể xếp chồng nếu cùng chất liệu và có vải lót giữa.
- Món có ngọc trai, đá xốp như ngọc lam, mã não nhuộm: không để chung với món kim loại cứng, không để trong túi zip kín hơi quá lâu ở nơi nóng; ngọc trai cần chút hơi ẩm tự nhiên, nên dùng túi vải mềm.
- Món bạc xi, bạc mạ vàng: lớp xi mỏng dễ trầy nhất, nên tách hẳn khỏi bạc trơn và các món có cạnh sắc.
Một mẹo nhỏ cho người có nhiều món là cất theo tần suất đeo: hộp "hằng tuần" để gần, hộp "dịp đặc biệt" cất sâu và kín hơn. Món ít đeo thì cất kỹ nhất, vì chúng sẽ nằm yên nhiều tháng mà không ai để ý tới lúc xỉn.
Đặt hộp trang sức ở đâu trong nhà
Phòng tắm là nơi tệ nhất để cất bạc: hơi nước nóng mỗi lần tắm, hơi của dầu gội và các sản phẩm vệ sinh đều làm bạc đổi màu nhanh. Bếp cũng không hợp, vì hơi nấu ăn có lưu huỳnh từ trứng, hành, tỏi, mắm và khí đốt. Bậu cửa sổ chịu nắng nóng và hơi ẩm từ bên ngoài. Ngay cả bàn trang điểm cũng là chỗ đáng cân nhắc nếu hằng ngày có nước hoa, keo xịt tóc phun ra quanh đó.
Chỗ hợp lý hơn là ngăn kéo hoặc hộc tủ quần áo trong phòng ngủ, nơi ít thay đổi nhiệt độ, ít ánh nắng và khô ráo. Nếu tủ gỗ còn mới, có mùi sơn hoặc keo, nên để vài tuần cho bay bớt mùi trước khi cất bạc, hoặc ít nhất là để bạc trong túi kín. Tủ có long não, băng phiến chống côn trùng thì nên để hộp trang sức ở ngăn khác, tránh hơi hoá chất.
Với nhà có trẻ nhỏ, chỗ cất còn là chuyện an toàn. Bông tai, nhẫn nhỏ, charm và gói hút ẩm đều là vật trẻ có thể nuốt. Hộp nên để trên cao hoặc trong ngăn có khoá trẻ em. Với món có giá trị, việc chọn chỗ cất kín đáo trong nhà cũng là một cách giảm rủi ro mất cắp, không cần bày ra trên mặt bàn.
Mang trang sức bạc khi đi du lịch, công tác
Đi xa là lúc trang sức dễ rối, dễ mất và dễ xỉn nhất, vì bị xóc trong vali, gặp nước biển, hồ bơi, khí hậu ẩm. Chuẩn bị theo thứ tự sau giúp hạn chế cả ba:
- Chọn mang ít món. Mang những món đeo được với nhiều bộ đồ, để món giá trị hoặc nhiều kỷ niệm ở nhà. Chụp ảnh nhanh các món mang theo để dễ kiểm lại khi về.
- Dùng túi cuộn vải hoặc hộp du lịch nhỏ có ngăn, hoặc đơn giản là hộp chia thuốc theo ngày: mỗi ô một đôi bông tai hay một chiếc nhẫn.
- Dây chuyền luồn qua ống hút hoặc kẹp giữa hai lớp màng bọc, để không rối khi bị xóc.
- Để trang sức trong hành lý xách tay, không để trong vali ký gửi.
- Bỏ thêm một gói hút ẩm và một khăn lau bạc nhỏ. Đi biển hoặc vùng ẩm, mỗi tối lau khô món đã đeo trước khi cất lại.
- Tháo trước khi xuống biển, hồ bơi, tắm khoáng. Phần đồ dùng khi nào nên tháo có bài riêng trong danh mục.
- Khi trả phòng, kiểm lại bàn đầu giường, kệ phòng tắm, két sắt. Đây là ba nơi trang sức hay bị bỏ quên nhất.
Sau chuyến đi, rửa nhẹ món đã tiếp xúc nước biển hoặc nước hồ bơi bằng nước sạch pha chút xà phòng dịu, lau khô kỹ rồi mới cất lại vào chỗ cũ. Muối và clo còn bám lại trong khe sẽ tiếp tục làm bạc xỉn trong hộp kín.
Câu hỏi thường gặp
Cất bạc trong tủ lạnh có giữ được sáng lâu hơn không?
Không nên. Tủ lạnh ẩm, có mùi thực phẩm nhiều lưu huỳnh như trứng, hành, tỏi, và mỗi lần lấy ra, hơi nước sẽ đọng trên món đồ lạnh. Cách đó làm bạc xỉn nhanh hơn chứ không chậm hơn. Ngăn kéo khô trong phòng ngủ là chỗ phù hợp hơn nhiều.
Có cần mua hộp trang sức đắt tiền mới giữ bạc được không?
Không cần. Điều quan trọng là kín, khô và mỗi món một chỗ riêng. Túi zip nhỏ ép hết không khí, thêm gói hút ẩm, xếp vào một hộp có nắp là đủ cho phần lớn gia đình. Hộp đắt tiền có lót nỉ len hay mút đôi khi còn làm bạc đổi màu nhanh hơn.
Túi vải chống xỉn dùng được bao lâu?
Lớp xử lý trong vải giảm tác dụng dần theo thời gian và theo lượng khí nó đã hấp thụ. Thời gian cụ thể tuỳ nhà sản xuất, thường được ghi trên bao bì. Khi thấy món cất trong túi bắt đầu xỉn nhanh như để ngoài, đó là lúc nên thay túi mới.
Có thể cất bạc chung với vàng trong một hộp không?
Được, nếu mỗi món có ngăn hoặc túi riêng. Vấn đề không nằm ở chuyện vàng và bạc ảnh hưởng nhau mà ở va chạm: món cứng hơn sẽ làm trầy món mềm hơn, dây của món này luồn vào khoen món kia. Tách riêng từng món là đủ.
Ngọc trai đính trên bạc có cất trong túi zip kín được không?
Ngọc trai cần một chút hơi ẩm tự nhiên và không chịu được nơi quá khô, nóng trong thời gian dài. Món bạc có ngọc trai nên cất trong túi vải mềm đặt trong hộp có nắp, không cho gói hút ẩm vào cùng túi đó, và lấy ra đeo định kỳ.
Mỗi lần đeo xong có cần lau trước khi cất không?
Nên lau. Mồ hôi, dầu trên da và mỹ phẩm bám trên bề mặt sẽ tiếp tục làm bạc xỉn khi nằm trong hộp kín. Chỉ cần một khăn vải mềm khô, lau nhẹ vài giây cho mỗi món. Thói quen nhỏ này giảm đáng kể số lần phải làm sạch kỹ sau này.