Quà khai trương hay tân gia bằng đồ mạ vàng nên được chọn theo chỗ món đồ sẽ đứng: quầy lễ tân, kệ trưng bày hay bàn trà, rồi mới tới hình tượng. Một món vừa cỡ, đế vững, dễ lau, không cạnh sắc thường được giữ lâu; một món đẹp nhưng không có chỗ đặt sẽ sớm bị cất vào kho.
Tập quán mừng khai trương, mừng nhà mới bằng các hình tượng như hồ lô, bắp cải, thuyền buồm, cá chép là quan niệm dân gian về lời chúc, không phải điều đảm bảo gì cho việc buôn bán hay cuộc sống. Bài này giúp người tặng chọn món hợp không gian, đúng cỡ, an toàn với nhà có trẻ nhỏ, và giao quà sao cho món đồ tới nơi còn nguyên.
Đi xem chỗ đặt trước khi chọn hình tượng
Người tặng thường bắt đầu từ câu hỏi "tặng con gì cho hợp", trong khi câu hỏi có ích hơn là "món này sẽ đứng ở đâu". Cửa hàng mới mở thường có quầy thu ngân, quầy lễ tân hoặc một kệ sau quầy; quán cà phê có kệ gần cửa; văn phòng nhỏ có bàn tiếp khách; nhà mới có kệ tivi, bàn trà, tủ trưng bày. Mỗi chỗ đòi một cỡ và một kiểu dáng khác.
Nếu đã từng ghé chỗ người nhận, nhớ lại mặt quầy rộng bao nhiêu, kệ có sâu không, phong cách nội thất là gỗ tối, trắng hiện đại hay công nghiệp. Nếu chưa ghé, hỏi nhẹ người nhà hoặc nhân viên: "Quầy bên mình có chỗ để đồ trang trí không?". Câu hỏi đó không làm lộ món quà nhưng cho bạn thông tin quan trọng nhất.
Chủ cửa hàng nhận nhiều quà trong ngày khai trương: lẵng hoa, cây cảnh, đồ trang trí. Món nào gọn, hợp chỗ, dễ đặt sẽ được đặt ngay; món cồng kềnh thường bị dồn vào góc. Với tân gia, gia chủ vừa sắp xếp nội thất xong, họ có ý riêng về từng góc nhà, nên món nhỏ, màu trung tính, dễ đặt vào nhiều chỗ thường an toàn hơn món lớn đòi một vị trí riêng.
Chọn món theo không gian
Bảng dưới gợi ý loại món, cỡ và điểm cần kiểm theo từng chỗ đặt hay gặp. Cỡ chỉ là gợi ý để hình dung, không phải quy chuẩn:
| Chỗ đặt | Món hợp | Cỡ gợi ý | Kiểm thêm |
|---|---|---|---|
| Quầy thu ngân, lễ tân | Hồ lô, bắp cải nhỏ, thuyền buồm mini đế gỗ | Cao khoảng một gang tay | Đế lót nỉ, không vướng máy tính tiền |
| Kệ trưng bày cửa hàng | Tượng cỡ vừa, tranh vàng lá khung nhỏ | Không sâu hơn mặt kệ | Không che hàng bày bán |
| Bàn tiếp khách văn phòng | Đồ để bàn dáng đơn giản, hoa mạ vàng hộp mica | Thấp, không che mặt người ngồi đối diện | Dễ lau bụi |
| Kệ tivi, tủ trưng bày nhà mới | Món đôi cân xứng, tranh vàng lá | Theo khoảng trống thực tế | Đế vững, không lật khi trẻ chạm |
| Bàn trà phòng khách | Món thấp, đế rộng, ít chi tiết nhọn | Thấp hơn tầm mắt người ngồi | Không cạnh sắc, không nhỏ dễ nuốt |
Món đặt ở quầy cửa hàng nên chịu được việc bị chạm, bị xê dịch nhiều lần mỗi ngày: đế nặng vừa phải, lớp mạ phủ thêm lớp bảo vệ trong suốt càng tốt. Món đặt ở nhà ít bị chạm hơn nhưng có thể nằm trong tầm với của trẻ nhỏ và vật nuôi.
Hình tượng và tập quán: nói như lời chúc, không như lời hứa
Trong tập quán của nhiều gia đình và tiểu thương Việt, quà mừng khai trương hay chọn những hình tượng gắn với lời chúc buôn bán thuận lợi: bắp cải gợi chữ "bắp" như "bộn", hồ lô gợi sự đầy đặn, thuyền buồm gợi "thuận buồm xuôi gió", cá chép gợi sự vươn lên. Quà tân gia lại thường thiên về ý ấm cúng, sum vầy, như đôi chim, cây hoa, tranh cảnh quê.
Đây là quan niệm dân gian và lối chơi chữ, có giá trị như một lời chúc ý nhị. Người tặng nên nói như vậy khi trao: "Chúc anh chị buôn bán thuận lợi" là đủ, không cần giải thích món đồ "giúp" được gì. Tránh những lời quảng cáo kiểu đặt món này thì đông khách, vì không ai kiểm chứng được và người nhận cũng không cần nghe.
Có vài điều kiêng phổ biến nên tôn trọng dù không có cơ sở: một số người không thích quà có hình vật sắc nhọn, đồng hồ hay dao kéo trong dịp mừng; một số gia đình có tập quán riêng theo vùng miền. Nếu không chắc, chọn hình tượng trung tính như hoa, thuyền buồm, tranh cảnh. Hỏi nhẹ người thân của chủ nhà về sở thích trước khi mua luôn an toàn hơn đoán.
Món nên tránh hoặc cân nhắc kỹ
Một món quà đẹp vẫn có thể gây phiền nếu không hợp hoàn cảnh. Những trường hợp nên tránh:
- Món quá to, quá nặng, cần hai người khiêng, buộc chủ phải dọn chỗ hoặc mua thêm kệ.
- Món có đế thuỷ tinh, cánh mỏng, nhiều chi tiết treo lủng lẳng, đặt ở quầy cửa hàng đông người dễ bị va đổ.
- Món có cạnh sắc, đuôi nhọn, sừng nhọn đặt ở bàn trà nhà có trẻ nhỏ; trẻ hay với tay lên mặt bàn thấp.
- Món nhỏ có chi tiết rời như đồng xu, viên bi, hạt châu gắn keo; với trẻ nhỏ, chi tiết rời là nguy cơ hóc nuốt.
- Món có đèn, có mô tơ quay, dùng điện cắm thường trực mà không rõ xuất xứ, không có hướng dẫn an toàn.
- Món mạ màu quá chói, nhiều đá dán, nhìn thấy rõ là hàng rẻ; người nhận khó trưng bày mà cũng khó bỏ đi.
- Món gắn chữ, gắn tên cửa hàng làm sẵn mà không hỏi trước, vì sai một chữ là món quà không dùng được.
Nếu người nhận có trẻ nhỏ hoặc nuôi chó mèo, ưu tiên món đặt trong hộp mica kín hoặc tranh treo tường thay cho tượng để trên mặt bàn thấp. Đây là chi tiết người tặng ít nghĩ tới nhưng cha mẹ luôn để ý.
Cỡ, trọng lượng và đế: kiểm ngay tại tiệm
Ở tiệm, đặt món đồ lên mặt phẳng và đẩy nhẹ ở phần cao nhất. Món tốt có trọng tâm thấp, đế rộng hơn phần thân, không chao khi bị chạm. Lật đế xem có lót nỉ hay cao su không, keo dán giữa thân và đế có tràn ra, có khe hở không. Đế gỗ cần nhìn mặt dưới xem có nứt, mối mọt, sơn phủ đều không; đế đá hay đế thuỷ tinh cần xem góc có mẻ không.
Hỏi rõ lõi món đồ là đồng, hợp kim kẽm hay nhựa đúc, và lớp ngoài là mạ vàng, dán vàng lá hay chỉ sơn nhũ màu vàng. Mỗi loại bền màu khác nhau, và người nhận cần biết để lau chùi đúng cách. Món có cân nặng đầm tay, đường khuôn được mài sạch, lớp mạ đều ở các rãnh sâu thường được làm cẩn thận hơn.
Cuối cùng, nhìn món đồ từ khoảng cách ba bước, như khách bước vào cửa hàng sẽ nhìn. Một món nhỏ nhiều chi tiết đẹp khi cầm tay nhưng có thể thành một đốm vàng mờ trên quầy; một món dáng khối rõ ràng lại nổi bật hơn. Chọn theo cách món đồ sẽ được nhìn thấy hằng ngày, không chỉ theo cảm giác lúc cầm lên ở tiệm. Muốn xem thêm mẫu tượng, đồ mỹ nghệ kim loại có mô tả chất liệu rõ ràng thì có thể tham khảo vatpham.com hoặc vatphamphongthuy.com.
Đóng gói và giao quà tận nơi
Ngày khai trương thường đông và bận; quà cần tới đúng lúc, không làm chủ phải lo thêm. Các bước:
- Giữ hộp xốp gốc ôm khít món đồ; nếu tiệm chỉ có túi, xin thêm hộp hoặc mua hộp cứng có lót xốp.
- Gói bên ngoài bằng giấy màu trầm hoặc túi giấy cứng có quai; đính thiệp ghi tên người tặng để chủ biết ai gửi giữa nhiều món quà.
- Gửi trước giờ khai trương một ngày hoặc vài giờ, báo trước người nhận hàng; tránh giao đúng lúc làm lễ, cắt băng, đón khách.
- Nếu dùng dịch vụ giao hàng, đóng thêm thùng carton có chèn đệm, ghi hàng dễ vỡ, và yêu cầu người giao gọi trước khi tới.
- Với tân gia, mang quà theo khi tới dự bữa mừng nhà mới, đưa tận tay gia chủ, không tự đặt món đồ lên kệ nhà người khác.
- Kèm một phiếu nhỏ ghi chất liệu và cách lau: chổi lông mềm, khăn khô, không dùng hoá chất, không dùng kem đánh bóng.
Nếu món đồ tới nơi bị trầy xước hay gãy chi tiết, liên hệ tiệm để đổi, đừng để người nhận phải xử lý. Giữ hoá đơn và ảnh chụp món đồ trước khi gói để việc đổi trả nhanh hơn.
Mừng từ xa, góp quà chung và quà cho người đã có nhiều đồ
Không phải lúc nào cũng tới dự được. Khi mừng khai trương từ xa, nên gửi quà tới trước ngày khai trương và nhắn người nhận một câu báo trước, để món đồ không lẫn vào đống quà, hoa trong ngày đông khách. Đặt hàng qua tiệm ở gần nơi người nhận ở là cách giảm rủi ro vỡ hỏng khi vận chuyển xa, nhưng cần đề nghị tiệm chụp ảnh đúng món đồ, đúng hộp trước khi giao để bạn kiểm lớp mạ, đế và thiệp.
Khi một nhóm đồng nghiệp, bạn bè góp tiền mua quà chung, một món chỉn chu thường được nhớ hơn nhiều món nhỏ lẻ. Ghi tên đủ người góp lên thiệp, thống nhất trước ai là người trao. Nhóm nên chọn món trung tính, dễ đặt, tránh những hình tượng mà một thành viên trong nhóm hay gia chủ có thể không thích vì lý do riêng.
Có những gia chủ đã có rất nhiều đồ trang trí, nhất là chủ cửa hàng mở chi nhánh thứ hai, thứ ba. Với họ, thêm một món mạ vàng nữa dễ thành thừa. Lúc này có thể chọn món nhỏ hơn hẳn, có công dụng như chặn giấy, kệ để danh thiếp mạ vàng, hoặc hỏi thẳng họ còn thiếu gì cho cửa hàng mới. Một câu hỏi thẳng thắn trước khi mua ít khi làm người nhận phật lòng, trong khi một món quà phải cất vào kho thì chẳng ai vui.
Câu hỏi thường gặp
Quà khai trương bằng đồ mạ vàng có giúp buôn bán thuận lợi không?
Không có cơ sở để nói một món đồ giúp buôn bán. Các hình tượng như bắp cải, hồ lô, thuyền buồm là lời chúc theo quan niệm dân gian. Giá trị của món quà là sự quan tâm của người tặng và một vật trang trí đẹp cho cửa hàng.
Nên tặng món mạ vàng cỡ nào cho cửa hàng nhỏ?
Cửa hàng nhỏ thường chỉ có quầy thu ngân và vài kệ, nên món cao khoảng một gang tay, đế gọn là vừa. Hỏi trước người nhà hoặc nhân viên về chỗ trống ở quầy để chọn cỡ sát thực tế hơn.
Nhà có trẻ nhỏ thì nên tránh quà mạ vàng kiểu nào?
Tránh món có cạnh sắc, sừng nhọn, chi tiết rời như đồng xu, hạt châu gắn keo, và món đế thuỷ tinh dễ vỡ đặt trên bàn thấp. Món trong hộp mica kín hoặc tranh treo tường an toàn hơn. Luôn đặt đồ trang trí ngoài tầm với của trẻ.
Có nên khắc tên cửa hàng lên quà khai trương không?
Chỉ nên khắc khi đã xác nhận đúng tên, đúng cách viết với chủ cửa hàng. Khắc sai một chữ là món quà khó dùng. Nếu muốn món quà riêng tư, ghi lời chúc lên thiệp là cách an toàn và người nhận có thể giữ lại.
Giao quà khai trương lúc nào là hợp?
Trước giờ khai trương một ngày hoặc vài giờ, có báo trước người nhận. Tránh giao đúng lúc làm lễ và đón khách vì chủ đang bận. Nếu tự mang tới, trao tận tay và nói một lời chúc ngắn là đủ.
Quà tân gia mạ vàng có cần hộp đi kèm không?
Nên có hộp xốp gốc. Gia chủ mới chuyển nhà thường còn sắp xếp đồ, có khi phải cất món quà một thời gian trước khi tìm được chỗ đặt. Hộp gốc giúp bảo vệ lớp mạ và chi tiết mỏng khỏi trầy xước, va đập.