Đồ mỹ nghệ mạ vàng làm quà biếu đối tác hợp nhất khi là một món nhỏ, gọn, để được trên bàn làm việc hoặc kệ văn phòng, có mô tả chất liệu rõ ràng và không thể bị hiểu nhầm là vàng thật. Món quà nói lời cảm ơn và giữ quan hệ, không phải món có giá trị quy đổi. Vì vậy, trước khi chọn kiểu dáng, nên trả lời ba câu: người nhận là ai, họ làm ở đâu, và nơi đó có quy định gì về nhận quà.
Bài này đi theo thứ tự người tặng thường phải quyết: chọn món theo người nhận, chọn cỡ hợp không gian làm việc, tránh những món gây khó xử, hỏi quy định nhận quà, rồi tới đóng gói, viết thiệp và lúc trao. Quà vàng thật cho doanh nghiệp, như vàng miếng hay biểu trưng đúc vàng, là chuyện khác hẳn và không bàn ở đây.
Đồ mạ vàng hợp với quà biếu trong trường hợp nào
Đồ mỹ nghệ mạ vàng có lợi thế rõ trong quà biếu công việc: nhìn trang trọng, bền nếu giữ đúng cách, có hình tượng quen thuộc với người Việt như hồ lô, bắp cải, hoa sen, thuyền buồm, và không đòi người nhận phải dùng hay ăn ngay như quà thực phẩm. Một món đặt trên bàn nhắc người nhận về mối quan hệ trong nhiều năm, điều mà giỏ quà Tết không làm được.
Nhưng nó không hợp với mọi người nhận. Người trẻ làm trong công ty công nghệ, người quen phong cách tối giản, hoặc người nước ngoài chưa quen hình tượng Á Đông có thể thấy món mạ vàng lạ lẫm, thậm chí khó đặt vào đâu trong văn phòng. Với họ, một món đồ dùng chất lượng hoặc quà mang dấu ấn địa phương thường được dùng nhiều hơn.
Đồ mạ vàng hợp nhất khi người nhận là người đã quen văn hoá biếu quà Á Đông, có văn phòng riêng hoặc góc tiếp khách, và mối quan hệ đủ lâu để một món trưng bày có ý nghĩa. Dịp hợp là Tết, kỷ niệm thành lập công ty đối tác, ký kết một hợp đồng dài hạn, hoặc khi đối tác chuyển sang văn phòng mới. Với dịp khai trương cửa hàng hay tân gia nhà riêng, cách chọn khác và nên đọc riêng.
Chọn món theo người nhận
Cùng một ngân sách, món hợp với người này có thể làm người kia khó xử. Bảng dưới gợi ý hướng chọn theo những kiểu người nhận thường gặp:
| Người nhận | Món nên nghĩ tới | Nên tránh |
|---|---|---|
| Lãnh đạo lớn tuổi, quen quà truyền thống | Hồ lô, bắp cải, thuyền buồm mạ vàng đế gỗ, cỡ để bàn | Món quá to, phải dọn chỗ mới đặt được |
| Người trẻ, văn phòng hiện đại | Chặn giấy, giá đỡ danh thiếp mạ vàng kiểu dáng đơn giản | Linh vật nhiều chi tiết, màu vàng quá chói |
| Đối tác nước ngoài | Tranh vàng lá cảnh Việt Nam cỡ nhỏ, đồ mỹ nghệ có câu chuyện địa phương | Món cần giải thích quan niệm dân gian mới hiểu |
| Người làm cơ quan nhà nước, ngân hàng, kiểm toán | Chỉ khi đã hỏi rõ quy định; ưu tiên món giá trị nhỏ, công khai | Mọi món có thể bị hiểu là có giá trị quy đổi |
| Đối tác là nữ, thích đồ trang trí | Hoa mạ vàng trong hộp mica, khung ảnh mạ | Món nặng, cạnh sắc, khó lau bụi |
Nếu không biết rõ gu người nhận, hỏi trợ lý hoặc đồng nghiệp gần họ: văn phòng của họ trông thế nào, đã có nhiều đồ trưng bày chưa. Một bàn làm việc đã kín đồ lưu niệm thì thêm một món nữa chỉ làm chật; lúc đó quà dùng được có ích hơn.
Cỡ vừa bàn làm việc: kích thước, trọng lượng và đế
Quà biếu công việc thường được đặt ở bàn làm việc, tủ sau lưng ghế giám đốc hoặc bàn tiếp khách. Món vừa vặn có chiều cao khoảng một gang tay, đế không rộng hơn một tờ giấy gấp đôi. Món cao quá dễ che tầm nhìn khi tiếp chuyện, món to quá buộc người nhận phải tìm chỗ khác hoặc cất đi, và một món quà bị cất đi là món quà mất tác dụng.
Trọng lượng cũng cần nghĩ tới. Món quá nhẹ, cầm lên thấy rỗng, dễ tạo cảm giác hàng rẻ dù nhìn sáng bóng. Món quá nặng thì khó di chuyển khi lau bàn, dễ làm xước mặt kính hay mặt gỗ. Đế có lót nỉ hoặc cao su mỏng ở mặt dưới là chi tiết nhỏ nhưng người nhận sẽ cảm nhận được mỗi lần nhấc món đồ lên.
Đế gỗ, đế đá hay đế mica nên đồng màu với nội thất văn phòng phổ biến: gỗ tối, đá đen, mica trong. Đế đỏ chói hay đế có hoa văn rườm rà thường khó hợp với không gian làm việc. Trước khi mua, đặt món đồ lên một mặt phẳng ở tiệm, nhìn từ khoảng cách hai bước như người ngồi đối diện: món tốt vẫn rõ dáng, không bị lấn bởi đế hay hộp.
Tránh món dễ bị hiểu nhầm là vàng thật hoặc tài sản
Quà biếu công việc cần rõ ràng về giá trị. Một món sáng màu vàng mà không ghi chất liệu có thể khiến người nhận băn khoăn, nhất là người làm ở nơi có quy định chặt. Vài điều nên làm:
- Chọn món có ghi rõ "mạ vàng" hoặc "dán vàng lá" trên hộp hay trên phiếu đi kèm, kèm chất liệu lõi như đồng, hợp kim kẽm.
- Tránh các món có hình dáng giống vàng miếng, thỏi vàng, đồng xu vàng, vì người ngoài nhìn vào dễ hiểu là tặng tài sản.
- Không dùng chữ "vàng ròng", "vàng nguyên chất" trên thiệp để khen món quà; mạ vàng 24K chỉ nói lớp phủ ngoài là vàng tuổi cao, không nói giá trị của cả món.
- Không gửi kèm hoá đơn có giá; nếu cần giấy chất liệu, chỉ đưa phiếu mô tả sản phẩm.
- Tránh món có giấy "chứng nhận" tự in kiểu như chứng thư kim loại quý; nó làm món quà có vẻ là tài sản trong khi thực tế không phải.
- Nếu tặng nhiều đối tác cùng lúc, chọn cùng một món cho cùng một cấp để không ai so sánh.
Nói rõ chất liệu không làm món quà kém sang. Ngược lại, nó giúp người nhận yên tâm trưng bày công khai, và đó mới là điều người tặng muốn. Đồ mạ gần như không có giá trị kim loại khi bán lại, nên nó là quà trang trí, không phải món cất giữ.
Hỏi quy định nhận quà trước khi gửi
Nhiều cơ quan nhà nước, ngân hàng, công ty đa quốc gia và doanh nghiệp lớn có quy định nội bộ về nhận quà: giới hạn giá trị, bắt buộc khai báo, có nơi cấm nhận hẳn trong thời gian đấu thầu hay thẩm định hồ sơ. Với cán bộ, công chức, pháp luật về phòng chống tham nhũng cũng có quy định về tặng và nhận quà; chi tiết từng trường hợp nên kiểm theo văn bản hiện hành, không nên đoán.
Cách làm lịch sự nhất là hỏi trước qua kênh hành chính: gọi cho thư ký hay bộ phận hành chính của đối tác, hỏi công ty có quy định gì về quà tặng dịp này không. Câu hỏi này là bình thường trong môi trường làm việc chuyên nghiệp, không làm ai mất lòng. Nếu được trả lời là chỉ nhận quà giá trị nhỏ hoặc không nhận, hãy tôn trọng; một lời chúc bằng thiệp tay hay cuộc gọi lúc đó có giá trị hơn món quà bị gửi trả lại.
Một tình huống khó xử thường gặp là đang trong giai đoạn chào thầu, đàm phán hợp đồng hay đối tác đang xét duyệt hồ sơ của bên mình. Gửi quà lúc này, dù là đồ mạ giá trị thấp, có thể bị hiểu sai và đặt người nhận vào thế khó. Nên đợi sau khi mọi việc đã xong, hoặc chỉ gửi quà chung cho cả văn phòng vào dịp lễ Tết theo cách công khai.
Đóng gói, thiệp và lúc trao
Cách trao làm nên nửa giá trị món quà. Thứ tự gợi ý:
- Kiểm món đồ trước khi gói: lớp mạ đều, không xước, đế không lung lay, hộp xốp ôm khít; quà đối tác có lỗi nhỏ để lại ấn tượng xấu lâu hơn món quà.
- Chọn hộp màu trầm như đen, xanh than, nâu gỗ; gói thêm giấy hoặc túi giấy cứng cùng tông, tránh bọc nhiều lớp nilon bóng.
- Viết thiệp tay vài dòng: lời cảm ơn cụ thể về sự hợp tác, tên người nhận đúng chức danh, ký tên người tặng; không cần chép câu chúc dài.
- Ghi chất liệu ở mặt sau thiệp hoặc trên một phiếu nhỏ đặt trong hộp, kèm một dòng dặn giữ gìn: lau bằng khăn khô mềm, tránh hoá chất.
- Trao tận tay vào lúc thuận tiện, như cuối buổi gặp hoặc khi đến chúc Tết, hai tay đưa, nói một câu ngắn; không mở hộp khoe trước mặt đông người.
- Nếu gửi chuyển phát, đóng thêm thùng carton có chèn đệm, ghi người nhận rõ ràng và báo trước cho thư ký để không bị thất lạc ở quầy lễ tân.
Sau dịp tặng, không cần hỏi người nhận đã đặt món quà ở đâu. Nếu lần sau ghé văn phòng mà thấy nó trên kệ, đó là tín hiệu tốt; nếu không thấy, cũng không sao, người nhận có quyền dùng món quà theo cách của mình.
Ngân sách nằm ở đâu: đọc các phần làm nên giá một món mạ vàng
Hai món trông giống nhau trên ảnh có thể chênh nhau nhiều lần về giá, và người tặng nên biết tiền của mình đi vào phần nào. Phần lớn nhất thường là lõi và tay nghề: lõi đồng đúc nặng, được mài nguội kỹ, đường khuôn sạch, chi tiết sắc nét tốn công hơn hẳn lõi hợp kim kẽm đúc áp lực hàng loạt. Lớp vàng tuy là chữ được nhấn mạnh nhất trên nhãn lại thường chiếm phần nhỏ, vì nó rất mỏng.
Tiếp theo là đế và hộp. Đế gỗ tự nhiên có xử lý chống mối, đế đá thật được mài nhẵn, hộp gỗ hoặc hộp bọc vải có lót xốp cắt khít đều làm giá tăng, nhưng cũng là phần người nhận nhìn thấy đầu tiên. Ngược lại, đế nhựa giả gỗ, hộp giấy mỏng với lớp nhung dán sơ sài thường là chỗ hàng rẻ cắt bớt chi phí.
Ví dụ giả định: với cùng một ngân sách, một hồ lô lõi đồng cỡ vừa, đế gỗ đơn giản thường đáng tiền hơn một bộ ba món lõi kẽm nhiều chi tiết, hộp lớn, vì quà biếu công việc cần một món nhìn chỉn chu chứ không cần nhiều món. Khi hỏi tiệm, đề nghị họ nói rõ lõi gì, mạ gì, đế gì; câu trả lời mơ hồ là dấu hiệu nên xem món khác.
Câu hỏi thường gặp
Quà biếu đối tác bằng đồ mạ vàng có bị coi là tặng tài sản không?
Đồ mạ vàng gần như không có giá trị kim loại khi bán lại, nên về bản chất là đồ trang trí. Tuy vậy, người ngoài nhìn vào có thể hiểu nhầm nếu món có hình thỏi vàng hay không ghi chất liệu. Chọn hình dáng mang tính trang trí và ghi rõ là đồ mạ giúp tránh hiểu lầm.
Có nên hỏi đối tác về quy định nhận quà không?
Nên, và hỏi qua bộ phận hành chính hoặc thư ký là cách lịch sự. Nhiều cơ quan, ngân hàng và doanh nghiệp lớn có giới hạn hoặc yêu cầu khai báo quà tặng. Hỏi trước giúp người nhận không rơi vào thế phải từ chối hay gửi trả món quà.
Đồ mạ vàng cỡ nào thì vừa với bàn làm việc?
Món cao khoảng một gang tay, đế gọn và lót nỉ ở mặt dưới thường dễ đặt nhất. Món quá cao che tầm nhìn khi tiếp khách, món quá nặng khó nhấc lên khi lau bàn. Hỏi trước xem văn phòng người nhận rộng hay hẹp nếu có thể.
Có nên gửi kèm hoá đơn khi biếu quà đối tác?
Không nên gửi hoá đơn có giá. Nếu muốn người nhận biết chất liệu và cách giữ gìn, chỉ cần một phiếu mô tả sản phẩm hoặc vài dòng ở mặt sau thiệp. Hoá đơn người tặng tự giữ để đổi trả nếu món đồ có lỗi.
Đối tác nước ngoài có thích quà mạ vàng hình linh vật không?
Tuỳ người, nhưng nhiều người nước ngoài không quen ý nghĩa các linh vật Á Đông nên khó trân trọng món quà. Tranh vàng lá cảnh Việt Nam, đồ mỹ nghệ có câu chuyện về nghề thủ công địa phương thường dễ hiểu hơn và họ có thể kể lại cho người khác.
Tặng nhiều đối tác cùng lúc thì chọn quà thế nào?
Chọn cùng một món cho cùng một cấp người nhận để không ai so sánh, kiểm từng chiếc trước khi gói vì đồ mạ có thể lệch màu giữa các lô, và ghi danh sách người nhận rõ ràng nếu gửi chuyển phát để không gửi nhầm.